آيا اخلاق ، مطلق است يا نسبى ؟ بحث اصلى ما دربارهء اين بود كه آيا قوانين و مقررات و همچنين اصول اخلاقى و اصول تربيتى لزوماً و ضرورتاً در طول تاريخ بشريت تغيير مىكند و بايد هم تغيير بكند و بنابراين هيچ قانونى و هيچ اصل اخلاقى و اصل تربيتى ثابت و جاويد نيست بلكه جبراً همهء قوانين نسخ مىشود ، و يا اين‌طور نيست ؟ كه البته اگر گفتيم اين‌طور نيست ، معنايش اين نيست كه همه چيز ثابت مىماند بلكه به اين معنى است كه يك سلسله اصول و قوانين و مقررات هست كه بايد ثابت بماند . بحثى كه ما راجع به تاريخ كرديم براى همين مطلب بود و يك بحثى كه در جلسات پيش هم به‌طور اشاره گفته‌ايم و اكنون مىخواهيم مفصلتر روى آن بحث كنيم - چون بحثى است كه امروز زياد مطرح مىشود و تا اين بحث درست حل نشود ، نمىتوانيم ادعاى خودمان را دربارهء اينكه يك سلسله مقررات زندگى بشر جاويد است و بايد جاويد بماند ، تثبيت كنيم - بحث دربارهء مسأله‌اى است به نام نسبيت اخلاق در مقابل مطلق بودن اخلاق ، كه علماى جديد طرح كرده و مدعى هستند كه اخلاق و اصول تربيتى مانند خيلى از چيزهاى ديگر - اگر نگوييم همه چيز ديگر - مفاهيم مطلق نيستند كه در همهء مكانها و در همهء زمانها يك جور صدق كند و يك جور درست باشد ، بلكه يك سلسله امور و مفاهيم نسبى هستند كه در